ՎԵՐՋԱՑԱԾ ՏԵՂԷՆ ՍԿՍՈՂ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

Կեանքի մէջ կան պահեր, երբ մարդ կը կարծէ, թէ ամէն ինչ աւարտած է։ Դուռ մը կը փակուի, ճամբայ մը կը կտրուի, երազ մը կը փշրուի եւ սիրտը կը համոզուի, թէ այլեւս ոչինչ պիտի փոխուի։ Այդպիսի պահերուն վերջի մը համը կ՚ըլլայ. ծանր, մութ եւ լուռ։ Բայց, տարիներու ընթացքին բազում մարդիկ հասկցած են, որ երբեմն կեանքը իր ամենաանսպասելի պատմութիւնները կը սկսի ճիշդ այն կէտէն, ուր մենք «վերջ» գրած ենք։

Մարդ արարածը տարօրինակ սովորութիւն մը ունի. ան կը կարծէ, թէ ինք գիտէ իր պատմութեան ընթացքը։ Երբ ծրագիրները կը ձախողին, սիրելիները կը հեռանան կամ աշխատանքը կը կորսուի՝ անմիջապէս կը մտածենք, թէ մեր ճանապարհը փակուած է։ Սակայն, կեանքը գիրք մը չէ, որուն բոլոր էջերը նախապէս կարդացած ենք։ Մենք միայն ներկայ էջը կը տեսնենք, մինչդեռ ապագան դեռ չգրուած պատմութիւն մըն է։

Շատ անգամ ամենամեծ փոփոխութիւնները ծնունդ կ՚առնեն կորստեան պահերէն։ Մարդ մը կրնայ տարիներ շարունակ նոյն ճամբով ընթանալ՝ առանց իր իսկական կարողութիւնները բացայայտելու։ Յետոյ յանկարծ դժուարութիւն մը կու գայ, ամէն ինչ կը խառնուի եւ ան կը ստիպուի նոր ուղի մը որոնել։ Այդ նոր ուղին սկզբնական շրջանին պատիժի նման կը թուի, բայց ժամանակի ընթացքին կը վերածուի օրհնութեան։ Ան կը յայտնաբերէ իր մէջ ուժեր, որոնք երբեք չէր գիտեր, թէ գոյութիւն ունին։

Սէրն ալ այդպէս է։ Երբ սիրտ մը կը կոտրի, աշխարհը կարծես իր գոյները կը կորսնցնէ։ Ամէն յիշատակ ցաւ կը պատճառէ, ամէն վայր կը յիշեցնէ անցեալը։ Այդ պահուն դժուար է հաւատալ, թէ կրկին կարելի է ժպտիլ։ Բայց, ժամանակը տարօրինակ բժիշկ մըն է։ Ան ո՛չ միայն վէրքերը կը սպիացնէ, այլեւ մարդուն նոր աչքեր կու տայ։ Յաճախ այն սէրը, որու կորուստին համար երկար ժամանակ արցունք թափած ենք, յետադարձ հայեացքով կը դառնայ դաս մը, որ մեզ աւելի հասուն, աւելի իմաստուն եւ աւելի խորունկ մարդ դարձուցած է։

Կան նաեւ երազներ, որոնք կ՚աւարտին, որպէսզի ուրիշներ սկսին։ Երիտասարդ տարիներուն մարդ երբեմն կը կառչի նպատակէ մը՝ կարծելով, թէ իր ամբողջ երջանկութիւնը անոր մէջ է։ Երբ այդ նպատակը չ՚իրականանար, աշխարհի փլուզման զգացում կը յառաջանայ։ Սակայն, տարիներ ետք նոյն մարդը կրնայ հասկնալ, որ եթէ այդ առաջին երազը իրականանար, ինք երբեք չէր գլեր այն վայրերը, ուր այսօր կը գտնուի։ Երբեմն փակուած դուռ մը մեզ կը հեռացնէ ո՛չ թէ մեր երջանկութենէն, այլ մեր սահմանափակումներէն։

Բնութիւնը այս ճշմարտութիւնը միշտ մեզի կը յիշեցնէ։ Ձմեռը երբ կը հասնի, ծառերը կը մերկանան։ Տերեւները կը թափին եւ ամբողջ աշխարհ կը մտնէ լռութեան մէջ։ Բայց, այդ լռութիւնը մահ չէ։ Ան պատրաստութիւն է։ Գարունը արդէն թաքուն կերպով կը կազմաւորուի հողի տակ, արմատներուն մէջ, անտեսանելի խորութիւններուն մէջ։ Այդպէս ալ մարդուն կեանքին մէջ կան ժամանակաշրջաններ, որոնք արտաքին աչքով դատարկ կը թուին, մինչդեռ ներսը նոր պատմութիւն մը արդէն կը կազմուի։

Վերջացած կարծուած տեղերը յաճախ մեր իրական ծնունդի կէտերն են։ Անոնք մեզ կը ստիպեն վերագտնել մենք մեզ, վերանայիլ մեր համոզումները եւ նոր իմաստ տալ մեր գոյութեան։ Առանց այդ խզումներուն, մենք կը մնայինք նոյն տեղը, նոյն վախերուն եւ նոյն սովորութիւններուն մէջ։

Մարդկային արժանապատուութիւնը յաճախ կը բացայայտուի ո՛չ թէ յաղթանակի պահուն, այլ պարտութեան։ Երբ ամէն ինչ կը կորսուի, կը մնայ միայն մարդու ներքին էութիւնը։ Եւ ճիշդ այդ պահուն մարդ կը յայտնաբերէ իր իսկական ուժը։ Ան կը հասկնայ, որ իր արժէքը պայմանաւորուած չէ իր ունեցածով, իր յաջողութիւններովկամ ուրիշներու կարծիքներով։ Իր արժէքը իր գոյութեան մէջ է։

Թերեւս այդ պատճառով ալ ամենագեղեցիկ պատմութիւնները վերջացած կարծուած տեղերէն կը սկսին։ Անոնք մեզի կը յիշեցնեն, որ յոյսը պարզ զգացում մը չէ։ Յոյսը որոշում մըն է՝ շարունակելու, նոյնիսկ երբ ոչինչ յստակ է։ Յոյսը կարողութիւնն է տեսնելու ապագան այնտեղ, ուր ուրիշները միայն խաւար կը տեսնեն։

Քանզի կեանքի ամենայուզիչ պատմութիւնները շատ անգամ չեն սկսիր յաղթանակներով, այլ՝ կորստեան պահերով։ Անոնք չեն ծնիր վստահութենէ, այլ՝ անորոշութենէ։ Եւ անոնց գեղեցկութիւնը այն է, որ մարդ միայն վերջը կը հասկնայ՝ իր կարծած վերջաւորութիւնը իրականութեան մէջ սկիզբ մըն էր։

Երբ օր մը ետ նայինք մեր կեանքին, հաւանաբար պիտի նկատենք, որ մեզ ամենաշատ փոխած պահերու ընթացքին մտածած էինք, թէ ամէն ինչ աւարտած է։ Մենք պիտի տեսնենք, որ այդ աւարտները իրականութեան մէջ նոր սկիզբներ էին։ Մենք պիտի հասկնանք, որ կեանքը մեզ չէր լքած, այլ մեզ ուրիշ ճանապարհի մը վրայ կը հրաւիրէր։

Եւ թերեւս ամենամեծ իմաստութիւնը այն է, որ երբեք չենք գիտեր, թէ ո՛ր էջին վրայ կը գտնուինք։ Այն, ինչ որ այսօր կը թուի վերջին նախադասութիւնը, վաղը կրնայ պարզուիլ նոր գլխու առաջին տողը։ Այդ պատճառով, երբ կեանքը խաւարեցնէ ճամբան, երբ երազ մը փլուզուի կամ սիրելի բան մը հեռանայ, պէտք է յիշել սա ճշմարտութիւնը. երբեմն ամենագեղեցիկ պատմութիւնները կը սկսին ճիշդ այն տեղէն, ուր մենք վստահ էինք, թէ ամէն ինչ վերջացած է։

ՊԻԱՆՔԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ